گردهمایی "بررسی دستاوردهای پسابرجام در حوزه حمل و نقل" ، روز یکشنبه مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۱۵ از ساعت ۱۳ لغایت ۱۷، در سالن الغدیر ساختمان وزارت راه و شهرسازی با مدیریت آقای دکتر تقیزاده، با حضور قائم مقام وزیر راه و شهرسازی در امور بین المل، مدیران ارشد سازمانهای بنادر و دریانوردی، هوایپمایی کشور، شرکتهای راه آهن، فرودگاه ها و ایران ایر، کارشناسان و صاحب نظران حوزه حمل و نقل، برگزار گردید.
مشروح جلسه مزبور به شرح ذیل می باشد:
در این جلسه كه درخصوص دستاوردهای برجام در حوزهی حملونقل برگزار گردید، نمایندگان حوزههای مختلف در خصوص فضای ایجاد شدهی پس از برجام اظهار نظر نمودند. ابتدا دكتر مهرداد تقیزاده معاونت حملونقل وزارت راهوشهرسازی كلیاتی از فرصتهای ایجاد شده در زمینههای مختلف حملونقل را بیان نمودند كه مهمترین دستاوردها تعامل با شركتهای بینالمللی ازجمله شركت زیمنس موبیلیتی و امضای تفاهمنامههای آموزش، لجستیك، قطارهای حومهای و همچنین تفاهمنامهی مفهوم حملونقل بود. همچنین تعامل با انجمن خاورمیانه (MEA) كه انجمنی از شركتهای انگلیسی میباشند و تعامل با سازمانهای جهانی از جمله اتحادیهی اروپا و برگزاری كارگاههای آموزشی و ... از دیگر موارد مهم در حوزهی حملونقل بودهاست.
سپس مهندس عابدزاده، رییس شركت هواپیمایی، در خصوص دستاوردهای حوزهی هوایی پس از برجام صحبت نمودند كه مهمترین این دستاوردها ایجاد فرصت مناسب در زمینهی آموزش خلبانان و تعمیراتونگهداری بخش هوایی میباشد. همچنین مذاكره با شركت بویئنگ دستاورد قابل توجهی در این حوزه بودهاست. سرمایهگذاری ۲۰۰۰۰ میلیارد تومن در بخش توسعهی فرودگاهی، كاهش یكسالهی متوسط عمر ناوگان هوایی(از ۲۵ سال به ۲۴ سال)، افزایش بهرهوری خطوط هوایی، ارتباط با خطوط هوایی اروپا، دریافت مجوز پرواز ۳ شركت هواپیمایی به اتحادیهی اروپا، امضای تفاهمنامه با ایرلند برای پروازهای به سبك پرواز اروپایی در ایران از دیگر دستاوردهای برجام در این حوزه میباشد.
سپس جناب آقای دكتر كاشان، قائم مقام مقام عالی وزارت، كلیاتی از دستاوردهای برجام را ارائه نمودند. و مقایسهی قبل و بعد از برجام را بیان نمودند. ایشان تحریم را اجماع جهانی علیه ایران و ملت ایران خواندند. كه در دوران تحریم حق تجارت با بسیاری از كشورهای دنیا در صنایع دارویی، مالی، سوخت و انرژی برای ایران مقدور نبود و ایران بالجبار میبایست كالا را با واسطه بخرد. قبل از دوران تحریم سرمایهگذاری برای یك بشكه نفت با شركتهای ایتالیایی و فرانسوی ۸ دلار و این رقم برای دوران تحریم با همكاری شركت چینی ۳۴ دلار به ازای هر بشكه بود. در دوران تحریم امكان برنامهریزی بلند مدت برای ایران و شركتهای ایرانی ممكن نبود اما پس از دورهی تحریم هیاتهای متعدد خارجی به ایران سفر داشتند همچنین در این دوران تصویر ملی ایران روشنتر گردیده است. در زمینهی اعتبارات صادراتی، بیمهها، بانكها و ... نیز پیشرفت خوبی داشتیم. بانكهای ایرانی در حال حاضر با بیش از ۳۰ بانك جهانی در ارتباط هستند . ایران توانسته است اعتبار Lc باز نماید. در زمینهی ریلی نیز در زمینهی خرید ریل، همكاری به صورت پیمانكاری و تامین مالی انجام شده است. در زمینهی حمل دریایی قراردادهایی با سازمانهای بینالمللی، سرمایه گذاری خارجی و .. انجام شده است. در زمینهی هوایی، با شركت ونسی فرانسه برای فرودگاه شهر اصفهان قرارداد امضا شده است. شركت فرودگاهها نیز قرارداد خرید سه رادار را امضا نموده است.
سپس دكتر صفارزاده از مركز تحقیقات وزارت راهوشهرسازی دستاوردهای پس از برجام در زمینهی آموزش را ارائه نمودند كه از جملهی آنها میتوان به تفاهمنامه مشترک همکاری بین مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و مرکز تحقیقات مهندسی زلزله پاسیفیک (PEER)، برگزاری سمینار علمی مشترك با موضوع «آخرین یافتههای شبکه شتابنگاری ایران و دستاوردهای جدید تحلیل خطر زمینلرزه» با همكاری دانشگاه كالیفرنیا، امضای تفاهمنامه مشترک بین، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و گروه بینالمللی ایفکتیس، تفاهمنامه مشترک بین مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و موسسه فناوری ساختمان و مهندسی عمران کره (KICT)، برگزاری سمینار مشترك مشترک ایران و فرانسه در زمینهی تبادل تجربیات دو کشور به منظور تامین منابع برای پروژههای زیرساختی و پروژههای راه، پیادهسازی حمل و نقل ترکیبی روان، ارزان و مطمئن در کشور و اجرای پروژهی شهرسازی در ایران و دانشگاه فنی برلین آلمان و همچنین، شرکت عمران شهرهای جدید و شرکت عمران شهرجدید هشتگرد با همکاری مرکز تحقیقات راه، مسکن اشاره نمود.
سپس جناب آقای مهندس پرورش مدیر عامل شركت هما، مقایسهای از شرایط قبل و بعد از تحریم را برای شركت هما ارائه نمودند. شركت هما قبل از برداشته شدن تحریمها جز لیست ممنوعهی OFAC بود كه در شرایط پسا تحریم از این ممنوعیت بیرون آمد. همچنین فروش بلیطهای مسافری و باری توسط شركتهای طرف قرارداد با هما در سراسر دنیا به حالت تعلیق درآمده بود. همچنین حسابهای فروش هما بلوكه شده بودند كه در دوران پسا تحریم این مشكلات نیز برطرف شدند. از دیگر مشكلات برطرف شده پس از برجام برطرف شدن مشكلات مربوط به نگهداریوتعمیرات ناوگان هوایی، نشستوبرخاستهای اضافی به دلیل نداشتن اجازهی ورود برای سوخت گیری در همهی كشورها بودند. همچنین در دورهی تحریم در بسیاری از مسیرها شركت هما مجبور به حمل سوخت به جای مسافر بود كه این موضوع هم به ناوگان هوایی آسیب میرساند و هم از ظرفیت مسافر كم مینمود. همچنین ۲ ناوگان هوایی خریداری شده قبل از سال جدید به ایران خواهند آمد و ۵ فروند هواپیما در سال ۹۶ به ایران خواهند آمد.
سپس دكتر سعیدی مدیرعامل شركت كشتیرانی جمهوری اسلامی ایران شرایط قبل و بعد از برجام را در این حوزه بیان نمودند، كه دامنهی فراگیری تحریمها در زمینهی پرچم مالکیت کشتی ها، موسسات رده بندی، بیمه بدنه و ماشین آلات، بیمه پی اند آی، تامین سوخت و وسایل یدکی و دیگر، ملزومات کشتی ها، تعمیرات ادواری، نقل و انتقالات مالی و... بود. كه امضای ۳۲ تفاهم نامه (MOU) و ۷ توافق نامه (Agreement) با شرکتهای اروپایی، آسیایی و آمریکای لاتین شامل: خرید و ساخت انواع کشتی، تامین منابع مالی و فاینانس پروژه های آتی ساخت کشتی، خدمات فورواردری و نمایندگی، به اشتراک گذاری ظرفیت های حمل، تامین سوخت، خدمات بندری، تعمیرات کشتی، بازرسیکشت، ایجاد شرکتهای مشترک همکاری در زمینه های مدیریت کشتی، تامین نیرو، مشاورهای، آموزش پرسنل در بخش های خشکی و دریا، IT، تجارت محمولات اساسی از دستاوردهای پسا برجام در این زمینه بودند. همچنین پس از اجرایی شدن برجام، تحریمهای تحمیلی بر ناوگان و کشتیرانیهای ایرانی که مانع تردد آنها به بسیاری از بنادر جهان میشدند، از جمله محدودیتهای بیمهای و همچنین امتناع موسسات معتبر عضو آیاکس (International Association of classification Societies) به ارائه خدمات به شناورهای ایرانی و صدور گواهینامههای فنی که لازمه فعالیت بینالمللی است، لغو گردید. همچنین رفع تحریمهای بیمهای از دیگر دستاوردهای برجام در این حوزه بود. همچنین پس از موفقیت دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در روند مذاکرات هستهای و اجرایی شدن برجام، شرایط مناسبی جهت حل و فصل قراردادهای فیریز شده گروه کشتیسازی هیوندای فراهم شد. پس از مذاکرات فراوان قراردادهای جدید ساخت کشتیهای مدرن، منطبق با نیاز بازار و فاینانس بانکهای کرهای منعقد گردید. پس از اجرایی شدن برجام و بهبود شرایط کسب و کار از دی ماه ۱۳۹۴ ، یک فروند کشتی نگله سنگین در خرداد ۱۳۹۵و یک فروند کشتی نگله سنگین در اسفند ۱۳۹۵ مستقیما توسط شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران تحویل گرفته شد.
پس از اجرایی شدن برجام اهتمام بر احیا و گسترش شبکه نمایندگیها در دستور کار قرار گرفته است، تاسیس شرکتهای مشترک شمال و جنوب اروپا با پوشش کشورهایی نظیر آلمان، ایتالیا، بلژیک و هلند، تاسیس شرکت مشترک ترکیه با پوشش مدیترانه و دریای سیاه، تاسیس شرکت مشترک هندوستان، انتخاب شرکتهای نمایندگی کشورها اسپانیا، فرانسه، پرتغال، اسلوونی، حوزه مدیترانه و حوزه بالکان، احیای نمایندگی آفریقای جنوبی، توسعه شبکه نمایندگی در حوزه خلیج فارس و دریای عمان و انجام اقدامات مشابه در منطقه جنوب آسیا و آمریکای جنوبی و همچنین احداث دو بانكرینگ احداث شده در زمین اختصاصی منطقه آزاد اقتصادی بندر شهید رجایی و قشم از دیگر دستاوردهای برجام در این حوزه بود.
سپس نماینده سازمان بنادر و دریانوردی در حوزهی بنادر كلیاتی از دستاوردهای برجام را ارائه نمود. كه اهم موارد از قبیل: رفع تحریم OFAC و اتحادیهی اروپا و امكان تردد ناوگان كشتیرانی خارجی به بنادر ایران، رفع تحریم همكاری مؤسسههای رده بندی IACS و تحت پوشش قرارگرفتن ناوگان ملی و اخذ خدمات از مؤسسه های رده بندی بین المللی امكان اخذ بیمه های P&I و H&M و IGA . امكان استفاده از پرچم ایرانی برای ناوگان ملی، امكان استفاده از پرچم خارجی برای ناوگان ملی، رفع سوانح اخذ فاینانس از بانكهای آسیائی به خصوص كره و چین، رفع قابل توجه تحریمهای بانكی و امكان فعالیت با بانك ها و رفع بسیاری از موانع برای همكاری با مؤسسههای بین المللی و ... بودند. در انتهای جلسه نیز دبیر كل فدراسیون لجستیك پرسشی در خصوص خرید هواپیمای باری مطرح نمودند كه جناب مهندس پرورش فرمودند كه در حال حاضر نمیتوانیم هواپیمای باری خریداری نماییم. در حال حاضر دو هواپیمای باری داریم كه یكی از آنها مشكل موتور دارد. اما در سالهای آتی امیدواریم بتوانیم هواپیمای Cargo تهیه نماییم.