دفترمقررات ملی وكنترل ساختمان یكی از دفاتر وزارت راه و شهرسازی است كه در اجرای قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان و آئین‌نامه اجرایی آن دارای وظایف اصلی به شرح زیر می باشد: 

تدوین، بررسی، تصويب وتجدید نظر مستمر مقررات ملّی ساختمان، اصول و قواعد فني كه رعايت آنها در طراحي، محاسبه، اجرا، بهره برداري و نگهداري ساختمانها به منظور اطمينان از باربري، مقاومت، ايمني، بهداشت، آسايش، بهره‌دهي مناسب و صرفه اقتصادي ضروري است با استفاده از خدمات مراكز تحقيقاتي و صاحبنظران ذيربط در زمينه‌هاي مختلف.

اقدام در جهت به تصويب رساندن مواردي كه به تاييد مراكز تحقيقاتي و صاحب نظران رسيده است (بومي سازي مقررات ملي ساختمان در استانها و اقليمهاي كشور).

تعيين حوزه شمول اصول و قواعد فني لازم الرعايه در امر ساختمان و مشخص نمودن ترتيب كنترل اجراي آن از طريق تنظيم آئين‌نامه مربوط در سطح كشور.

مدیریت و برنامه ریزی بر تشكيل كميته‌هاي فني مشورتي در اموري كه به اجراي مقررات ملّي ساختمان مدد مي‌رسانند و يا در شرايط خاص وجود آنها ضروري است و نظارت بر گردش كار كميته هاي مذكور.

راهبري، هماهنگي و هدايت فرآیند تبيين اصول و ضوابط و مقررات ملّي ساختمان و كوشش به منظور توسعه و ترويج مقررات مذكور در سطح كشور و تشكيل گردهمايي سالانه كنترل ساختمان و سمينارهاي تخصصي لازم به منظور بررسي و ارزيابي گزارشهاي استاني و ملي و ارزيابي دستاوردها، مشكلات و راه‌حلها براي تكميل و تجديدنظر در ضوابط و روشهاي مورد عمل و شيوه‌هاي وارسي و كنترل.

سیاستگذاری و برنامه ریزی به منظور مراقبت، پایش و ارائه نظرات فني كارشناسي در جهت حفظ و افزايش ميزان بهره برداري عوامل توليد و مواد مصرفي در صنعت ساختمان.

سیاستگذاری، مدیریت و برنامه ریزی در تدوين سياستها براي ارتقاء كيفيت و كميت توليد مصالح و اجزاء ساختماني مورد نياز بخش ساختمان و مسكن با تاكيد به فناوري هاي نوين (صنعتي سازي ساختمان).

راهبري، هدايت و هماهنگي درخصوص انجام برنامه‌ريزي آموزشي جهت ارتقاء سطح دانش حرفه‌اي مهندسين و ساير رده‌هاي شاغل در بخشهاي مختلف ساختمان و عنداللزوم همكاري در اجراي آن.

راهبري و نظارت بر امر برگزاري آزمونهاي حرفه اي براي مهندسان، كاردانها و معماران تجربي به منظور تعيين صلاحيت حرفه‌اي آنان و برگزاري آزمون هاي موضوع ماده 27 قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان.

سیاستگذاری، مدیریت و برنامه ریزی لازم براي تهيه فيلم هاي آموزشي در دو حوزه مهندسان، كاردان ها و معماران تجربي و عموم مردم به منظور ارتقا‌ء دانش فني آنها.

انجام سیاستگذاری و برنامه ریزی لازم براي تهيه كتابها، بروشور‌ها و نوشته هاي فني كه به زبان ساده تهيه شده و مورد استفاده عامه مردم درجهت شناختن مسائل فني باشد.

سیاستگذاری، برنامه ریزی و راهبري تهيه ضوابط و راهكارهاي بهينه سازي لرزه‌اي ساختمانها و كاهش خطر پذيري آنها در برابر حوادث قهري و سوانح غير مترقبه.

سیاستگذاری، برنامه ریزی و راهبري آموزش راهكارهاي بهسازي لرزه اي ساختمانها به طراحان و مجريان ساختماني.

سیاستگذاری، برنامه ریزی و راهبري تدوين معيارهاي فني و استانداردهاي لازم براي طراحي و اجراي ساختمانها در جهت بهبود كيفي و توسعه فناوري هاي ساختمان و مسكن.

تهیه و ابلاغ الگوهاي ساختماني با استفاده از مصالح بومي با روشهايي كه تضمين كننده كيفيت باشد.

نظارت عاليه بر اجرای ضوابط و مقررات ملّي ساختمان و ضوابط شهرسازي، تطابق و كنترل صلاحيت عوامل شاغل در طراحي، محاسبه، اجراء، بهره برداري و نگهداري از ساختمانها و طرحهاي شهري كه ملزم به رعايت آن ضوابط و مقررات هستند از طريق نمونه‌گيري تصادفي و گزارشهاي منظم دوره‌اي و غيره.

نظارت بر عملكرد سازمانهاي عهده دار كنترل و اجرا و مراجع صدور پروانه ساختمان در زمينه رعايت مقررات ملّي ساختمان و ضوابط معماري و شهرسازي و تنظيم گزارشهاي لازم.

برنامه ریزی و مدیریت بر تشكيل و هدايت كميته هاي كنترل ساختمان در استانها و در حوزه ستادي به منظور هدايت امر ساخت و سازها.

جلب همكاري مهندسان و سازمان‌هاي نظام مهندسي ساختمان و ساير تشكلهاي حرفه‌اي در جهت برنامه‌ريزي امر توسعه استفاده از روش‌هاي كنترل ساختمان به منظور ارتقاء كيفيت خدمات مهندسي ارائه شده توسط شاغلان در حرفه و حمايت از حقوق مصرف‌كنندگان اينگونه خدمات و پيگيري صدور شناسنامه فني و ملكي ساختمان.

رسيدگي به شكايات اشخاص و مؤسسات در مورد عدم اجراي ضوابط و مقررات ملّي ساختمان و گردآوري مدارك لازم.

بررسي و كنترل موردي پروانه ها، اسناد و مدارك و نقشه هاي ضميمه آنها در مراجع صدور پروانه و انجام بازديد هاي محلي و اقدام قانوني لازم.

صدور دستور اصلاح يا جلوگيري از ادامه كار در صورت برخورد با موارد تخلف در قالب بازديدهاي موردي و پيگيري موضوع تا رفع تخلف طبق قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان و آيين نامه‌هاي اجرايي آن.

سیاستگذاری و برنامه ریزی به منظور توسعه زمينه‌هاي كنترل ساختمان از طريق بهره‌گيري از سنجش كنترل كيفي (جوش، بتن و…) ، ارائه ضمانتنامه كيفيت اجرا، ورود صنعت بيمه در بخش ساختمان و موارد ديگر.

تهيه گزارش عملكرد ساليانه كنترل اجراي ساختمان.

تهيه فهرستهاي بازبيني (چك ليست هاي كنترل) كه براساس آن كنترل هاي لازم در ساخت و سازها از طرف مهندسان ناظر بايد به عمل آيد.

ايجاد سيستم هوشمند كنترل در مهندسي ساختمان و گسترش آن در سطح كشور متناسب با امكانات و مقتضيات محلي.

سیاستگذاری و برنامه ریزی به منظور توسعه استفاده از فناوري هاي نوين در ساخت و ساز هاي مسكن و ساختمان و توسعه صنعتي سازي در امر ساختمان.

سیاستگذاری و برنامه ريزي به منظور توسعه بيمه كيفيت ساختمان و مسئوليت سازندگان در امر ساخت و ساز.

برنامه ریزی، مدیریت، راهبري و نظارت عاليه بر تأمين مسكن متناسب با نياز و تنظيم بازار.

همکاری در تأمين زمين و تجهيز منابع به منظور اجراي برنامه‌هاي مسكن.

برنامه ریزی و راهبري نهادهاي مديريتي بخش مسكن از قبيل شوراي عالي مسكن و كارگروه مسكن.

سیاستگذاری و برنامه ریزی به منظور جلب مشاركت بخش خصوصي و تعاوني در سرمايه‌گذاري بخش مسكن.

تدوين سياستها، راهبردها و برنامه های لازم در تدوین مقررات ملي ساختمان، تصويب و ترويج آن.

نظارت عاليه بر امور سازمان‌هاي نظام مهندسي ساختمان.

برنامه ریزی، مدیریت و راهبري نظام صنفي و قوانين نظام مهندسي و تشكل‌هاي حرفه‌اي.

اعلام سياست ها به مركز توسعه و سياستهاي راهبردي جهت تدوين سياستهاي لازم و تدوين مقررات مربوط به ارتقاء كيفي مهندسي ساختمان.

اعلام سياست هاي آموزشي مربوط به سطوح مختلف نظام مهندسي ساختمان.

برنامه ریزی، راهبري و فراهم‌آوردن زمينه اجراي اهداف و خط مشي‌هاي قانون‌نظام‌مهندسي و كنترل‌ساختمان.

نظارت عاليه بر اجراي ضوابط و مقررات ملي ساختمان در طراحي و اجراي تمامي ساختمان‌ها و طرح‌هاي شهرسازي و عمران شهري كه اجراي ضوابط و مقررات مزبور در آنها الزامي است.

همکاری در تدوین برنامه هاي كلان بخش مسكن و ساختمان به معاونت برنامه ريزي و مديريت منابع.

ارزیابی مستمر مقررات ملی ساختمان و بازنگری، تکمیل و انجام اصلاحات ادواری جهت بروز آوری و رفع موانع اجرایی آن ها با توجه به تجربیات اجرایی در بازه های زمانی مشخص.

تدوین مقررات محلی ساختمان با توجه به ویژگی های متنوع طبیعی، فرهنگی و تاریخی مناطق مختلف کشور.

استفاده از اصول، ارزشها و معیارهای تجربی معماری ایرانی-اسلامی به منظور تسری آن در معماری معاصر (موضوع بند 1 از ماده 2 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 22/12/1374).

ایجاد پایگاه های علمی، فنی، آموزشی و انتشارات به منظور ارتقاء دانش فنی و کیفیت کار شاغلان در بخش های ساختمان و شهرسازی (موضوع بند 3 از ماده 15 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب 22/12/1374).

انجام ساير امور ارجاعي از سوي مقام مافوق در چارچوب وظایف قانونی، مقررات و آیین نامه ها.